Waarom goede vormgeving onzichtbaar is
De beste ontwerpen vallen niet op. Ze werken.
Waarom goede vormgeving onzichtbaar is
De beste ontwerpen vallen niet op. Ze werken.
Dieter Rams formuleerde tien principes voor goed ontwerp die de industriële designwereld een halve eeuw hebben gevormd. Het tiende principe is het meest radicale: goed ontwerp is zo min mogelijk ontwerp. Niet minimaal als stijl maar minimaal als principe. Alles wat niet bijdraagt aan de functie, verwijderen. Wat overblijft is niet leeg maar essentieel.
Rams ontwierp voor Braun producten die zo vanzelfsprekend waren dat je vergat dat ze ontworpen waren. Een wekkerradio die je blindelings kon bedienen. Een rekenmachine waar elke toets precies zat waar je hem verwachtte. Een platenspeler die niets deed behalve platen afspelen, perfect. De objecten vielen niet op. Ze werkten.
Kenya Hara maakt in Designing Design een vergelijkbaar punt vanuit de Japanse traditie. Hij beschrijft "emptiness" niet als afwezigheid maar als potentieel. Een witte ruimte op een pagina is niet leeg, het is een uitnodiging. Een simpele verpakking is niet goedkoop, het is een keuze om de inhoud te laten spreken in plaats van de verpakking.
De parallel met voedsel is direct. De beste gerechten zijn zelden de meest gecompliceerde. Een perfect bereid ei. Een salade van drie ingrediënten waarvan elk op het hoogtepunt van zijn seizoen is. Een stuk brood met goede boter. De vaardigheid zit niet in het toevoegen maar in het weglaten, in het vertrouwen dat wat overblijft sterk genoeg is om op zichzelf te staan.
In een cultuur die complexiteit verwart met kwaliteit en meer met beter, is dat een radicale positie. Restaurants die veertig ingrediënten op één bord stapelen. Presentaties met vijftig slides. Organisaties met twaalf managementlagen. Elk een voorbeeld van ontwerp dat zichzelf in de weg zit.
De discipline van het weglaten is moeilijker dan de discipline van het toevoegen. Het vereist dat je precies weet wat essentieel is en de moed hebt om al het andere te laten vallen. Dat is geen minimalisme als esthetische keuze. Dat is vormgeving als denkmethode.
Bronnen: Dieter Rams, Less but Better (Gestalten, 2014); Kenya Hara, Designing Design (Lars Müller, 2007).
Bron: Dieter Rams, Less but Better (Gestalten, 2014); Kenya Hara, Designing Design (Lars Müller, 2007)