Preventie als vergeten discipline
Waarom we miljarden uitgeven aan reparatie en vrijwel niets aan voorkomen.
Preventie als vergeten discipline
Waarom we miljarden uitgeven aan reparatie en vrijwel niets aan voorkomen.
T. Colin Campbell documenteerde in The China Study het grootste epidemiologische onderzoek naar de relatie tussen voeding en ziekte ooit uitgevoerd. Zijn conclusie was ongemakkelijk voor de westerse medische industrie: de meeste chronische ziekten, hart- en vaatziekten, diabetes type 2, bepaalde vormen van kanker, zijn grotendeels te voorkomen door voedingspatronen aan te passen. Niet door supplementen, niet door medicijnen, maar door wat je eet.
Michael Marmot legt in The Health Gap een aanvullend mechanisme bloot. Gezondheid wordt niet primair bepaald door individuele keuzes maar door sociale omstandigheden: inkomen, opleiding, woonomgeving, sociale verbondenheid. De gezondheidskloof tussen arm en rijk in het Verenigd Koninkrijk bedraagt twintig jaar verschil in gezonde levensverwachting. Dat is geen medisch probleem. Dat is een maatschappelijk ontwerp.
Jaap Huibers, mijn vader, diëtist en auteur van meer dan zestig boeken over voeding, heeft vijftig jaar lang hetzelfde argument gemaakt vanuit de praktijk. Preventie werkt. Het is goedkoper, effectiever en menselijker dan behandeling. Maar het verdient niets. Geen ziekenhuis heeft baat bij gezonde mensen. Geen farmaceut verdient aan voeding. Geen verzekeraar wordt beloond voor investeren in preventie.
Het gezondheidssysteem is een reparatiesysteem. Het wacht tot iets kapotgaat en repareert het dan, zo goed mogelijk, zo lang mogelijk, tegen stijgende kosten. De kosten van het Nederlandse gezondheidsstelsel overschrijden honderd miljard euro per jaar. Het percentage dat aan preventie wordt besteed, is minder dan vier procent.
De kennis om dit om te keren bestaat. Ze zit deels in wetenschappelijk onderzoek, deels in culinair erfgoed, deels in de ervaring van generaties die wisten hoe je gezond bleef zonder ooit het woord preventie te gebruiken. Ze wisten het omdat het in hun voedsel zat, in hun dagelijks ritme, in hun relatie met seizoenen en met de aarde.
Die kennis herstellen is geen luxe. Het is de meest rationele investering die een samenleving kan doen. Niet door mensen te vertellen wat ze moeten eten, maar door de omstandigheden te creëren waarin gezond eten de eenvoudigste keuze is in plaats van de moeilijkste.
Bronnen: T. Colin Campbell, The China Study (BenBella, 2005); Michael Marmot, The Health Gap: The Challenge of an Unequal World (Bloomsbury, 2015); Jaap Huibers, persoonlijk archief en publicaties.
Bron: Jaap Huibers, persoonlijk archief; T. Colin Campbell, The China Study (BenBella, 2005); Michael Marmot, The Health Gap (Bloomsbury, 2015)