De waarheid vertellen over Sinterklaas

Wat we als vermaak zien, zien kinderen als verraad.

Ik groeide op met Sinterklaas. Geen vragen, het was gewoon waar. Tot de dag dat een klasgenoot het me vertelde en ik begreep dat mijn ouders me hadden voorgelogen. Jarenlang. Niet ruw, niet kwaadaardig, maar systematisch. En nog erger: iedereen wist het behalve ik.

Die vertrouwensbreuk zat dieper dan je zou verwachten. Niet omdat ik niet meer in magie geloofde. Maar omdat ik begreep dat mijn ouders tegen me hadden gelogen en dat niemand dat erg vond. Integendeel, het werd als liefde gepresenteerd. Een mooie leugen.

Nu ben ik ouder en zie ik veel ouders die dit ritueel verdedigen. Het maakt het feest magisch. Het geeft het kind iets moois mee. Het hoort bij opgroeien, iedereen doet het.

Wat ik zie is anders. We zeggen dat we liegen om het kind gelukkig te maken, maar we doen het ook om onszelf jong en onschuldig te voelen. We gebruiken het geloof van ons kind als spiegel voor onze eigen verlangen naar wonder.

Er is iets fundamenteels aan de orde wanneer we tegen onze kinderen liegen. We zeggen dat we waarde hechten aan waarheid, eerlijkheid, oprechtheid, maar we liegen tegen hen over een van de grootste jaarlijkse rituelen. We trainen hen erop dat luisteren naar volwassenen de norm is. Dan ontdekken ze dat volwassenen je voorliegen.

Ik ken families die het anders doen. Ze vertellen het kind waar Sinterklaas vandaan komt. Niet om het moment af te schieten, maar om het echt te maken. Het kind leert dat mensen voor elkaar iets moois maken. Dat cadeau's van je ouders gegeven worden omdat je ouders je graag zien, niet omdat magische wezens dat bevelen.

Dit verplicht ouders echter ook tot eerlijkheid op andere momenten. Je kunt niet tegen je kind liegen over het leuke en dan op andere momenten zeggen "het is gewoon zo". Je hebt je integriteit ingezet. Je bent beperkt.

Wat me treft, is hoeveel ouders zeggen dat het kind er niet erg van aan zal trekken. Waarschijnlijk klopt dat. Maar dat is niet de vraag. De vraag is: wat leren we je kind over vertrouwen, waarheid en wat volwassenen doen als niemand kijkt?

Ik realiseer me dat dit scherp klinkt voor iets dat voelt als traditie. Maar traditioneel zijn betekent niet automatisch goed zijn. Het betekent slechts dat we het al lang doen.

Bronnen: Dalit Heyman & Kang Lee, onderzoek naar leugens van ouders en kindelijk vertrouwen; Susan David, Emotional Agility (Hachette, 2016).