Trendscan 2026: zeven domeinen, een boodschap
BZK bracht de grote trends voor Nederland in kaart. De verbanden ertussen vertellen een belangrijker verhaal dan de trends zelf.
Het ministerie van BZK publiceerde begin 2026 een nieuwe versie van de Trendscan — een overzicht van maatschappelijke trends verdeeld over zeven domeinen: demografie, economie, politiek-juridisch, sociaal-cultureel, veiligheid, technologie en ruimte. Het is een indrukwekkend document dat de grote lijnen schetst waarmee Nederland de komende jaren te maken krijgt.
De demografische trends alleen al zijn ingrijpend. Nederland wordt dubbelgrijs: het aantal 80-plussers verdubbelt naar 2,6 miljoen in 2040. Tegelijk wordt het land drukker — van 18,1 miljoen inwoners nu naar bijna 20 miljoen in 2050, grotendeels door migratie. En diverser: de samenstelling van de bevolking verandert sneller dan de instituties die haar bedienen.
Op het economische domein ziet de scan stagnerende arbeidsproductiviteitsgroei, veranderende inflatieverwachtingen en toenemende kosten van de groene transitie. Politiek-juridisch signaleert hij erosie van democratieen wereldwijd, toenemend politiek wantrouwen en juridisering van bestuurlijke verhoudingen. Op het vlak van veiligheid: hybride dreigingen, pandemierisico's en zorgen over energiezekerheid.
Elk domein apart is al complex. Maar het echte verhaal zit in de verbanden ertussen — en die legt de trendscan nauwelijks. Vergrijzing en arbeidsmarktkrapte raken aan de economie en aan de uitvoerbaarheid van overheidsbeleid. Migratie raakt aan demografie, aan sociale cohesie en aan de druk op de ruimte. De opkomst van AI raakt aan economie, veiligheid en de manier waarop we als samenleving besluiten nemen.
De grote boodschap achter de zeven domeinen is er een van samenloop. Nederland heeft niet een of twee grote uitdagingen — het heeft er tientallen die allemaal tegelijk spelen en elkaar versterken. Dat maakt sectoraal denken gevaarlijk. Wie alleen naar demografie kijkt, mist de impact op de woningmarkt. Wie alleen naar technologie kijkt, mist de sociale gevolgen.
Een trendscan is geen strategie. Het is een beginpunt. De vraag die erop volgt is de vraag die er altijd toe doet: wat gaan we ermee doen? En wie durft over de grenzen van zijn eigen domein heen te kijken?
Voor wie in het publieke domein werkt, is dit document verplichte kost. Niet om de individuele trends, maar om het grotere plaatje dat ze samen schetsen.
Bron: Gebaseerd op: Ministerie van BZK/VRO — "Trendscan: met welke trends moet BZK/VRO rekening houden de komende jaren?", versie 2.x, januari 2026.