Geld dat angst herkent: waarom rijken zich terugtrekken

Als geld zich van openbare markten aftrekt, weet je dat er iets breekt.

Een stille indicator die veel over onze toekomst zegt, schuilt in hoe ultra-rijke families hun vermogen herpositioneren. Dit zie je niet in krantenkoppen. Dit zie je in directiekamers.

De afgelopen vijf jaar toont een consistent patroon: family offices trekken zich terug van openbare beurzen. Ze verlaten Amerikaanse tech. Ze dumpen Europese obligaties. In plaats daarvan kiezen zij private equity, rechtstreeks eigendom, land, onroerend goed. Dingen die controleerbaar zijn. Dingen buiten publiek toezicht.

Financieel gezien is dit logisch. Openbare markten schommelen. Private assets bieden rust. Prima. Maar psychologisch gesproken betekent dit iets anders: wij vertrouwen de publieke orde niet meer. Wij trekken ons terug in structuren buiten het systeem.

Uit mijn adviseurwerk in het bedrijfsleven herken ik dit patroon. Wanneer de allerrijksten hun vermogen uit openbare structuren wegtrekken, is dat een waarschuwing van systemische herstructurering. Het zegt niet "de beurs zakt." Het zegt: "ik verwacht geen rechtvaardige behandeling van mijn geld meer in openbare systemen."

Private equity groeit. Hedgefondsen groeien. Rechtstreeks eigendom groeit. Dit zijn sectoren waar vermogen zich kan onttrekken aan toezicht, transparantie, regelgeving. En ze groeien juist terwijl openbare markten stagneren. Niet omdat ze beter renderen, maar omdat ze privé zijn.

Dit is geen voorkeur voor rendement. Dit is voorkeur voor zekerheid. Controle. Privacy.

Wat zegt dit over de samenleving? Dat zelfs de mensen met het meeste geld, dus het meeste invloed in democratieën, zich niet langer veilig voelen in openbare systemen. Ze trekken zich terug in privé-constructies om hun vermogen te beschermen. Dit is economische afscheiding.

Rijken hebben altijd al private investeringen gehad. Maar dit tempo, deze schaal, dit is ongekend. Dit is massaal. En dit samenvalt met politieke splitsing, institutionele verzwakking, regelgeving die willekeurig aanvoelt.

De vraag die volgt: wat gebeurt er als geld verdwijnt? Openbare markten verzwakken. Bedrijven vinden minder financiering. Pensioenfondsen van gewone mensen renderbeter minder. Dat geld ondersteunt de economie niet meer. Het dient alleen de privé-imperium van rijken.

Geen samenzwering dus, maar zuivere prikkel. Als je het meeste vermogen hebt en je vertrouwt het publieke systeem niet, trek je je terug. En als je je terugtrekt, verslechtert het publieke systeem.

Is dit voorteken van maatschappelijke splitsing? Van een economie die in twee splitst, één publiek en één privé? Mogelijk. Maar zeker is het een symptoom van iets ernstig. Vermogen dat angst voelt. En vermogen dat bevreesd is, verbergt zich.

Bronnen:

McKinsey & Company. Global Private Markets Review 2023. New York: McKinsey & Company, 2023.
Credit Suisse. Global Wealth Report 2023. Zurich: Credit Suisse AG, 2023.
Cambridge Associates. Family Office Survey. Boston, editions 2020-2023.