Waarom het EU Hof zei dat e-bikes geen auto's zijn, en wat dat betekent voor recht

Rechtskaders breken als technologie sneller evolueert dan wetgeving.

Een interessante uitspraak van het EU Hof vorig jaar: een e-bike is geen motorvoertuig. Een e-bike met pedaalassistentie tot bepaalde snelheid valt dus niet onder "auto" in juridische zin. Dit lijkt logisch, toch?

Maar de onderliggende vraag is veel dieper. Hoe bepaal je wat iets juridisch gezien is? En wat doe je als nieuwe dingen in geen van je bestaande categorieën passen?

Hier zit de kern van wat ik bedoel met rechtsstelsels die breken zonder flexibiliteit.

Europese regelgeving onderscheidt fiets (ongemotoriseerd) en auto (gemotoriseerd). Een e-bike zit ertussenin. Het voelt als fiets, het rijdt als fiets, je kunt ervan afstappen. Maar het heeft een motor. Dus: motor eigenschap?

De klassieke benadering: motor aanwezig, dus motorvoertuig, dus rijbewijs vereist, verzekeringen, registratie. Maar dat zou betekenen: normale burgers kunnen niet meer op e-bike rijden zonder bureaucratie.

Het EU Hof zei: nee. We kijken niet naar de motor. We kijken naar wat het ding werkelijk doet. En wat het doet, is voetverkeer faciliteren, niet auto's vervangen. Dus het is een fiets.

Geen zuivere rechtszitting dus. Het is niet logisch. Een motor blijft een motor. Maar het is praktisch. Het beseft: als je alle e-bikes als motorvoertuigen categoriseert, breek je mobiliteitssystemen.

Dit herken ik uit adviesopdrachten in overheidsinstellingen. De regel staat. Werkelijkheid ziet er anders uit. Je hebt twee keuzes: regel aanpassen, of werkelijkheid aanpassen.

Meestal proberen bureaucratieën allebei: regel toepassen (e-bike is motorvoertuig), en uitzonderingen maken (toch niet helemaal). Dit schept wanorde. Als sommige e-bikes motorvoertuigen zijn en sommige niet, wat bepaalt het verschil? Waar ligt de lijn?

Het EU Hof zei: stop hiermee. Zeg wat het is, en pas regel aan.

Maar dit creëert vreemdheid. Het Hof zegt eigenlijk: vraag "is dit een motorvoertuig" is verkeerd. Echte vraag: "wat willen we bereiken met transport in Europa?" Antwoord is niet "alles reguleren," maar "dingen laten groeien die goed zijn."

Daarom worden rechtsstelsels zwakker onder snelle technologische verandering. Ze zijn gebouwd voor stabiliteit, niet voor flux. Technologie is flux.

China maakt ander keus. Het zegt: staat bepaalt categorieën, niet logica. Dit geeft controle, maar stijve systemen. Amerika zegt: laat bedrijven experimenteren, reguleer later. Dit geeft innovatie, maar wanorde.

Europa zegt: wij willen allebei. Dit betekent voortdurend uitspraken als deze, waar het Hof zegt: goed, dit is geen motorvoertuig, niet vanuit logica, maar vanuit praktijk.

Het probleem: volgende keer past iets anders ertussenin. Pilootloze luchtvaartuigen. Autonome systemen. En dan moet het Hof opnieuw bepalen: is dit wat we willen bereiken?

In plaats van: hebben we een systeem dat flexibel genoeg is om dingen in te passen terwijl ze groeien?

Bronnen:

Court of Justice of the European Union (CJEU). Case C-435/23, Decision, 2024. Luxembourg.
EU Directive 2002/24/EC. Relating to the Type-Approval of Motor Vehicles, 2002.
Tolvanen, Joosa. Legal Categories and Emerging Technologies: A Comparative Framework. University Press Helsinki, 2023.