Design als denkwijze
Design is geen esthetiek. Het is een methode om na te denken over hoe de wereld werkt.
Toen ik in Milaan interieurdesign studeerde, leerde ik iets dat niets met meubels te maken had: design is een manier van kijken.
Een stoel is niet alleen een stoel. Het is een antwoord op de vraag: hoe zit een mens? Welke houding willen we aanmoedigen? Hoe lang willen we dat iemand blijft? Een restaurantstoel in een fastfoodketen is met opzet oncomfortabel — je moet doorstromen. Een fauteuil in een bibliotheek is het tegenovergestelde.
Dat is design: elke keuze communiceert een intentie, ook als die intentie onbewust is. Hostile design — bankjes met armleuningen zodat daklozen er niet op kunnen liggen, pinnen op richels — is daar het meest cynische voorbeeld van. Het is design dat zegt: jij hoort hier niet.
In 2007 schreef ik over Nederlands design. Wat me toen opviel, valt me nu nog steeds op: Nederland is uitstekend in functioneel ontwerp (waterbeheer, fietspaden, logistiek) maar blind voor de politieke dimensie ervan. We ontwerpen alsof design neutraal is. Dat is het nooit.
De keuze om een wijk te bouwen zonder bankjes is een politieke keuze. De keuze om een app te ontwerpen met infinite scroll is een politieke keuze. De keuze om een sollicitatieformulier 47 velden te geven is een politieke keuze.
Design als denkwijze betekent: bij elke keuze vragen — voor wie is dit ontworpen? En wie is vergeten?