Dag 200: wanneer een oorlog normaal wordt

Je telt dagen tot ze geen betekenis meer hebben.

Na 200 dagen Russische invasie zijn de aantallen onverbiddelijk geworden. Tienduizenden doodgeschoten. Miljoenen verdreven. Steden tot puin gereduceerd. Maar wat werkelijk opvalt, is niet de omvang van die getallen. Het is dat we ze niet meer tellen.

Dit patroon herken ik van mijn jaren met overheidsinstellingen die rampen managen. De eerste dagen zijn alarme. Iedereen staat op scherp. De media draait overuren. Hulpgoederen stromen toe. Beleidsmakers slapen niet. Ergens tussen dag 100 en dag 200 gebeurt iets dat je niet ziet aankomen: de noodsituatie wordt normaal. Het rampscenario wordt het dagelijks leven.

Dag 200 is de dag waarop je accepteert dat dit niet voorbijgaat. Dit is werkelijkheid geworden. Niet voorbijgaand, niet acute crisis, maar langdurige oorlog. Een toestand die voortduurt tot één partij wint of beide vermoeid zijn.

Voor Oekraïne is dit onmeetbaar erger dan voor wie ook. Het is hun land. Het zijn hun steden. Het zijn hun kinderen in graven. Maar ook voor Europa en Amerika geldt: rond dag 200 draait het psychologische tandwiel. De eerste vluchtelingengolf is opgenomen. Het solidariteitsmoment is voorbij. Wapenlevering wordt administratie. De oorlog wordt schaakspel.

Dat klinkt hard. Maar het is waar. Staten kunnen niet jarenlang in alarmstand blijven. Economie moet draaien. Politieke ambities moeten voorbij. Media zoekt naar het volgende sensatiegehalte. Solidariteit zonder structuur is illusie.

De echte vraag op dag 200 is simpel: wie kan dit volhouden? De Russen geloven in hun uithoudingsvermogen. Oekraïne weet dat weigering hun enige optie is. Europa is verdeeld: het ene land bang voor energiestop, het volgende voor escalatie, allemaal bang voor eigen instabiliteit. Amerika ziet zijn politieke consensus wankelen met elke verkiezing.

Historisch gezien werkt dit niet mee aan de verdediger. Een oorlog die jaren duurt, verzwakt altijd het land dat verdedigt erger dan het land dat aanvalt. De aanvaller kan zijn troepen terugtrekken. De verdediger moet elke dag opnieuw, in zijn eigen land, standhouden.

Dag 1 zei iedereen: Oekraïne valt in drie weken. Dag 200 weten we dat Oekraïne taaier is dan verwacht. Maar we weten ook dat ook taaiheid eindig is. Het komt op een moment waarop zelfs de veerkrachtigste landen bezwijken, zonder de middelen om verder te gaan.

Dat is het gevaar van dag 200. Niet dat de wereld Oekraïne vergeet. Maar dat de wereld accepteert wat Oekraïne overkomt, omdat het gewoon is geworden.

Bronnen:

Helsinki Foundation for Human Rights. Monitoring the Russian Invasion of Ukraine: Civilian Casualties and War Crimes, 2022-2023. Helsinki, 2023.
Stockholm International Peace Research Institute. SIPRI Armed Conflict Database: Ukraine (1991-). Stockholm, 2023.
BBC News. "Ukraine: What We Know About the Russia-Backed Invasion." BBC News Online, 2022-2024.