Het moment waarop je inziet dat het systeem niet voor je is ontworpen

Het systeem is niet slecht opgebouwd. Het is goed opgebouwd voor iemand anders.

Ik zat eens in een kamertje met twee ambtenaren van de Belastingdienst. Ze stelden vragen. Over mijn bedrijf. Over mijn structuur. Over waarom. Niet agressief, maar procedureel. Ze hadden een checklist.

Wat mij in dat moment helder werd: het systeem is niet gebouwd om je te helpen. Het is gebouwd om je te controleren. En meer nog: het is gebouwd voor standaardgevallen. Voor iemand met één baan, één woning, twee kinderen, pensioen op zijn zeventiende.

Iedereen die daarbuiten opereert, iedereen die assets bouwt, iedereen die structuren creëert om geld efficiënter te beheren, struikelt tegen het systeem. Niet omdat zij fout doen. Omdat het systeem niet voor hen geschreven is.

En hier is het kernprobleem: als je een onderneming bouwt, als je Florian bouwt, als je via Estland structureert, ben je per definitie in onbekend terrein. De ambtenaren hebben geen precedent. Ze snappen niet goed wat zij controleren. Ze volgen procedures. En procedures zijn traag, voorzichtig, altijd in het voordeel van de staat.

Toen ik die twee mensen aankeek, voelde ik woede. Niet op hen. Op het systeem dat hen daar plaatst. Dit zijn mensen die hun werk doen. Maar hun werk is ontworpen rond controle, niet rond stimulering. Rond risicominimering, niet rond groei.

Nederland belast veel. Duitsland belast veel. Frankrijk belast veel. Maar geen van hen stimuleert wat zij willen. Ze belasten winst. Ze belasten dividenden. Ze belasten groei. Wat zij doen: zij maken ondernemers bang.

Dit contrasteert met Estland. Daar schreven engineers de belastingcode, niet ambtenaren. Het is opgebouwd voor snelheid, digitalisatie, groei. De staat plaatst geen hindernissen. De staat stelt voorwaarden.

Dit leidt ertoe dat ondernemers die slimme dingen willen doen naar Estland gaan. Niet omdat zij Nederlands geld ontgaan. Omdat zij willen groeien. En Nederland laat hen gaan.

De woede die ik voelde in dat kamertje was niet omdat ik fout zat. Het was omdat ik zag hoe het systeem is opgebouwd: niet voor mijn groei, maar voor mijn beperking.

Bronnen:

Belastingdienst, Compliance en Procedure Framework (2024).
Thorbecke, Kees, Belastingrecht en ondernemingsstructuur in Nederland (Kluwer, 2023).
OECD, Tax Administration Review (2024).